Wystawy - Ekspozycje przyrodnicze

Dział Przyrody zaprasza do odwiedzenia

PIERWSZYCH PO 150 LATACH W RADOMIU

stałych wystaw przyrodniczych tj.:

 OCHRONA PRZYRODY NA ZIEMI RADOMSKIEJ

 Wystawa o charakterze planszowym prezentowana w ciągu komunikacyjnym bezpośrednio przyległym do odrestaurowanych pozostałości XIV wiecznych murów obronnych Radomia. Plansze ukazują w formie tekstu, zdjęć, tabel i wykresów, tereny objęte ochroną obszarową w ramach granic terytorialnych byłego województwa radomskiego, opisując takie jej formy jak: użytki ekologiczne, obszary krajobrazu chronionego, rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, parki krajobrazowe, obszary Natura 2000, oraz problematykę ochrony gatunkowej wraz z ochroną strefową wybranych gatunków (np. bielik, orlik krzykliwy, bocian czarny). Szczególny nacisk położono na przybliżenie walorów przyrodniczych obszarów o ogólnoeuropejskim statusie ochronnym tj.: Obszaru Natura 2000 – Dolina Wisły Środkowej, Obszaru Natura 2000 – Dolina Pilicy, Obszaru Natura 2000 – Ostoja Kozienicka, utworzonych na podstawie prawnych ustaleń Dyrektywy Siedliskowej i Dyrektywy Ptasiej, Rady EWG.

 

ŚRODOWISKA PRZYRODNICZE ZIEMI RADOMSKIEJ

Wystawa zorganizowana w oparciu o realistyczne dioramy ukazujące 3 wybrane i charakterystyczne dla regionu środowiska: Dolinę Wisły Środkowej, Puszczę Kozienicką i Parki oraz zabudowa miejska Radomia. Jednocześnie dioramy nawiązują tematycznie do podobnych środowiskowo miejsc regionu np.: doliny Radomki, doliny Pilicy, lasów przysusko-szydłowieckich, puszczy Iłżeckiej, Pilickiej, Stromeckiej, itd. Dioramy odtwarzają przybliżony przykładowy skład gatunkowy fauny i flory przedstawianych obszarów. Wypreparowane okazy zwierząt przedstawiają m.in. gatunki objęte ochroną gatunkową, i strefową, figurujące w spisach Polskiej i Światowej Czerwonej Księgi Zwierząt, Załącznikach Dyrektywy Ptasiej i Siedliskowej.
 

W dioramie wiślanej zobaczymy m.in. rybitwę rzeczną, sieweczkę rzeczną, gągoły, bielika, zimorodka, czaplę siwą, a także okazy ichtiofauny np.: sandacza, brzanę leszcza, okonia, ssaki takie jak bóbr czy wydra. 
 Diorama leśna została podzielona na 3 podstrefy ukazujące ols, grąd i najbardziej charakterystyczny dla Puszczy Kozienickiej bór świeży. Wśród wielu gatunków warto zwrócić m.in. uwagę na: orlika krzykliwego, puszczyka uralskiego, głuszca, żurawia, a także ssaki z rodzin Gliridae i Chiroptera.

 

Wśród zakamarków dioramy miejskiej dojrzymy na pewno grzywacza i czającą się na niego kunę domową, grubodzioba, stadko gołębi miejskich, a także charakterystyczne dla miejskiej zabudowy Radomia pustułki i jerzyki, bytujące w ruderalnych i kserotermicznych środowiskach dzierlatki czy też wszędobylskie szczury wędrowne. 

GABINET PRZYRODNIKA XIX w.

Ekspozycja jest kompilacją kilku elementów i wnętrz muzealnych istniejących w przeszłości: tj. Gabinetu Płodów przy Rządzie Guberni Radomskiej z połowy XIX w. i Gabinetu Zoologicznego Uniwersytetu Warszawskiego z końca XIX w., które to miejsca łączy postać ich kustosza, Władysława Taczanowskiego, światowej sławy XIX wiecznego ornitologa i arachnologa. Prezentowane liczne i różnorodne gatunkowo eksponaty prezentują zgodnie z XIX - wieczną manierą ekspozycyjną okazy w przeszklonych szafach w układzie systematycznym uwzględniającym poszczególne jednostki taksonomiczne. Zobaczymy tu bogatą reprezentację awifauny krajowej m.in. ptaków wróblowych, blaszkodziobych, żurawiowych, siewkowych, grzebiących i innych, także ssaki drapieżne – wilka, śnżbika, rysia. Bogato reprezentowana jest również avi- i teriofauna krainy orientalnej i etiopskiej – m.in. pingwiny przylądkowe, turkuśnik indyjski, wyraki, tupaje, antylopy: impala, oryks południowy, gnu pręgowane.

Gabinet jest przede wszystkim miejscem prezentacji tradycji muzealnictwa przyrodniczego regionu oraz biografii i dokonań osób związanych z naukami biologicznymi i działalnością na rzecz upowszechniania wiedzy o przyrodzie regionu, takimi jak Tytus Chałubiński, Władysław Taczanowski, Walenty Barański, Leopold Pac-Pomarnacki, Włodzimierz Sedlak, Ryszard Zaręba, Irena Dąbkowska i wielu, wielu innych o których dokonaniach świadczą prezentowane w gablotach memorabilia, publikacje, czy też kolekcje jak np. fragment zbiorów Lepolda Pac-Pamornackiego. W gabinecie otworzono również hipotetyczne miejsce pracy gubernatora Edwarda Białoskórskiego – inspiratora i organizatora pierwszej radomskiej ekspozycji przyrodniczej tj. Gabinetu Płodów z lat 50-tych XIXw.

PALEONTOLOGIA I GEOLOGIA ZIEMI RADOMSKIEJ 

Wystawa prezentuje przeszłość geologiczną Ziemi Radomskiej i najważniejsze odkrycia paleontologiczne z tego obszaru zobaczymy m.in.: bogatą kolekcje skamieniałych amonitów, jeżowców, ichnoskamieniałości, szczątki zwierząt plejstoceńskich – m.in.: ciosy i zęby trzonowe mamuta wydobyte w trakcie kopania fundamentów radomskiej Fabryki Broni w 1923r.

 

 

Niewątpliwą atrakcją wystawy są natomiast 4 ruchome rekonstrukcje jurajskich dinozaurów odtworzone na podstawie skamieniałych śladów odkrytych w Zapniowie, Błazinach Górnych i Wierzbicy. Zobaczymy więc dwa splecione w morderczej walce drapieżne syntarsy, spacerującego brzegiem morza łagodnego roślinożernego dryozaura i majestatycznie szybującego w powietrzu pterodaktyla.

Pierwsza w Polsce i jedna z 30 na świecie ekosfer ekspozycyjnych już w Radomiu!

Dział Przyrody Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu wzbogacił swoje wystawy stałe o nowy element ekspozycyjny i jednocześnie interaktywną pomoc edukacyjną. Nowym nabytkiem jest ekosfera. Jest to mierząca 50 cm średnicy, hermetycznie zamknięta, przeźroczysta kula wykonana z tworzywa akrylowego wewnątrz, której znajduje się kompletny samowystarczalny ekosystem złożony z zespołu elementów abiotycznych (martwych) składających się na biotop, oraz tworzących biocenozę, roślin i zwierząt. Kilkadziesiąt niewielkich (5 mm) krewetek czerwonych (Holocaridina rubra)- endemicznego gatunku, którego pierwotnym środowiskiem życia są płytkie nadmorskie zatoczki archipelagu hawajskiego, pływa w wypełniającej ekosferę w 2/3 objętości, przefiltrowanej wodzie morskiej (pozostałą przestrzeń kuli wypełnia powietrze). Ich pożywieniem są zawieszone w toni zielone, plechowate, wielokomórkowe, lub niewidoczne gołym okiem jednokomórkowe glony. Schronieniem dla krewetek, ich miejscem żerowania i jednocześnie powierzchnią przyczepu dla jednokomórkowych glonów są umieszczone na dnie kamyczki i muszelki oraz przede wszystkim przypominający rozgałęziony konar, i wypełniający jednopłaszczyznowo przekrój toni wodnej ekosfery, fragment martwego karaibskiego koralowca z rodzaju Gorgonia. Przy właściwej opiece polegającej na dawkowaniu jednakowych dziennych porcji sztucznego, rozproszonego światła oraz utrzymaniu stabilnej (nie przyspieszającej i nie zwalniającej metabolizmu) temperatury, egzystujące wewnątrz organizmy są w stanie idealnej homeostazy przetrwać nawet kilkanaście lat bez żadnej zewnętrznej ingerencji. Krewetki zjadając glony wydalają produkty przemiany materii oraz dwutlenek węgla. Dwutlenek węgla oraz rozłożone przez bakterie do prostych związków nieorganicznych produkty metabolizmu krewetek wykorzystywane są jako materiał budulcowy przez glony na drodze procesu fotosyntezy. Jej ubocznym produktem a zarazem niezbędnym substratem oddychania dla krewetek jest tlen. W ten sposób zamyka się, umożliwiające ciągły przepływ materii i energii, koło wzajemnych zależności egzystujących wewnątrz ekosfery organizmów. Ekosfera jest zatem znakomitą pomocą edukacyjną prezentującą w interaktywnej formie miniaturę zależności panujących w obrębie ziemskiej biosfery oraz wpływu jaką ma na jej funkcjonowanie chociażby działalność człowieka.

Pierwszą ekosferę stworzyli w 1982 roku naukowcy pracujący dla NASA w Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie, Joe Hanson oraz Claire Folsom. Stworzenie ekosfery było efektem prowadzonego wówczas programu badawczego dotyczącego funkcjonowania oraz perspektyw wykorzystania zamkniętych ekosystemów na potrzeby długotrwałych, załogowych lotów kosmicznych. Od roku 1983 w wyniku zakupienia patentu na wytwarzanie ekosfer od NASA, weszły one za sprawą firmy EcoSphere Accociates Inc. z Tuscon w Arizonie, do obrotu handlowego, jako element dekoracyjny oraz pomoc dydaktyczna. W powszechnym obrocie handlowym funkcjonują głównie tańsze i mniejszych rozmiarów (do 15 cm) ekosfery. Wg. danych firmy ich sprzedaż do chwili obecnej osiągnęła ok. 1 mln sztuk. Osobną linią produktów są oferowane od 1987 roku ekosfery ekspozycyjne, których rozmiary zawierają się w granicach od 0,5 do 1,5 m. Objętość największych wynosi 500 l. Do dnia dzisiejszego z uwagi na większe koszty oraz mniejsze zapotrzebowanie, dużych ekosfer ekspozycyjnych wyprodukowano jedynie ok. 30 szt. W tej liczbie mieści się również ekosfera z radomskiego Muzeum, będąca niewątpliwie pierwszą tego typu ekosferą w Polsce. Ekosfera dla radomskiego Muzeum została wyprodukowana już w grudniu przez partnera i koproducenta macierzystej firmy – EcoSphere Europe GmbH z Koloni w Niemczech. Minusowe temperatury uniemożliwiały jednak przez długi czas jej dostarczenie do miejsca przeznaczenia.

 

 

Zakup ekosfery był możliwy dzięki środkom uzyskanym z dotacji Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Dyrekcja Muzeum oraz zespół Działu Przyrody pragną tą drogą serdecznie podziękować za przychylność władz funduszu oraz udzieloną w realizacji przedsięwzięcia pomoc finansową.

Marek Słupek

Kierownik Działu Przyrody

WYSTAWY CZASOWE 
 

Sala bezpośrednio przyległa do odsłoniętej podstawy XIV-wiecznych murów obronnych Radomia wraz z fragmentem traktu przymurnego przeznaczona jest na prezentacje wystaw czasowych Działu Przyrody. W chwili obecnej prezentowana jest wystawa fotograficzna „Drzewo w mieście”, zorganizowana wespół z Wydziałem Ochrony Środowiska i Rolnictwa UM w Radomiu.
Wyniki konkursu na stronie Urzędu Miejskiego w Radomiu

 

                                                                   tekst i zdjęcia: Marek Słupek

                                                                Kierownik Działu Przyrody

HISTORIA REMONTU NOWEJ SIEDZIBY DZIAŁU PRZYRODY

24 października br. uroczyście otwarto szereg nowych ekspozycji przyrodniczych w skrzydle południowym Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu. Prowadzona od 2005 roku restauracja XIX-wiecznej zabudowy skrzydła południowego odbywała się pod ścisłym nadzorem konserwatorskim. W jej zakres wchodziło wyburzanie, uzupełnianie i rozbudowa brakujących fragmentów bryły południowej zabudowy, przebiegającej dokładnie wzdłuż linii murów obronnych. Prace, wraz z przygotowaniem dokumentacji, trwały cztery lata i pochłonęły prawie 4 mln złotych. W około 40 procentach sfinansowane zostały z funduszy ZPORR. 

 

 

Remont i rozbudowę przeprowadzono szybko i sprawnie. W kilku etapach. W lutym 2005 roku opracowano dokumentację. W sierpniu kolejnego roku (2006) ruszyły prace remontowe (wymiana instalacji co, wentylacyjnej, przeciwpożarowej, antywłamaniowej,wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej…), renowacyjne i stricte budowlane, które zakończyły się w grudniu 2006 roku.  
Między lipcem i grudniem 2007 roku - umowny II etap - prowadzone były roboty rozbiórkowe, ziemne, murowe, pokrywcze. Wykonano m.in. tynki wewnętrzne, posadzki… Trwały prace stolarskie, ślusarskie, malarskie… Równolegle na terenie dziedzińca i na zewnątrz murów obronnych (od ulicy) układano nawierzchnię z kostki, uzupełniano brakujące fragmenty nawierzchni drogowych oraz kształtowano tereny zielone.

 

W czerwcu 2008 ostatecznie zakończono remont elewacji, renowację zabytkowych murów obronnych (ich podświetlenie - iluminację), zainstalowano system tablic informacyjnych, dokończono roboty blacharskie oraz wykonano trzy dioramy o tematyce przyrodniczej. 

tekst – Andrzej Leżoń
Dział Oświatowo-Naukowy

Cennik biletów (na wszystkie ekspozycje):
bilet normalny - 8 PLN
bilet ulgowy z przewodnikiem - 5 PLN
bilet ulgowy - 4 PLN

 

 

WYSTAWY

650 lat Radomskiej Fary

Benedykt Dybowski 1833-1930 Rycerz Niezłomny

Kolekcja rodziny Pinno

Jacek Malczewski

Był zamek

Zanim powstało miasto

Ekspozycje przyrodnicze

Stroje Ludowe Województwa Szabolcs- Szatmar -Bereg

:: Archiwum ::