Galeria Sztuki Nieprofesjonalnej w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu.

    Od 26 lipca 2009 roku w Muzeum im. J. Malczewskiego można oglądać muzealną kolekcję sztuki nieprofesjonalnej. Zdarzenie to jest o tyle istotne, że jest to jedna z trzech liczących się

kolekcji w Polsce i jedyna w tej chwili prezentowana. Nie znaczy to oczywiście, że muzea polskie nie kolekcjonują sztuki nieprofesjonalnej, ale zaczęły ją gromadzić stosunkowo późno

i stanowiła ona dodatek do sztuki ludowej. Jedynie dwa muzea w Polsce – właśnie w Radomiu i w Zabrzu - wyspecjalizowały się w tej dziedzinie już pod koniec lat siedemdziesiątych. Z tym, że Muzeum w Zabrzu w ostatnim okresie skupiło się przede wszystkim na artystach śląskich, natomiast nasza kolekcja cały czas ilustruje to, co zdarzyło się  najciekawszego w Polsce. Obecnie zbiory nasze, to, ponad 500 prac 52 autorów.

       Kolekcja nasza istotnie wypełnia lukę jaka powstała w polskich zbiorach muzealnych, pomiędzy sztuką umownie zwaną „wysoką” tworzoną przez artystów wykształconych w akademiach, a sztuką ludową opartą na tradycyjnych wzorach i technikach. Tworząc ją założyliśmy, że gromadzimy najciekawsze przykłady twórczości alternatywnej dla obu tych dziedzin sztuki.

       Świadomie też, używamy nazwy „sztuka nieprofesjonalna”, chcąc podkreślić złożoność zjawiska i różnorodność postaw twórczych i osobowości artystycznych.

       Na wystawie, ze względu na szczupłość miejsca, pokazaliśmy 124 prace 42 autorów, czyli

42 różne losy ludzkie i osobowości artystyczne, które łączy jedna cecha wspólna – autentyzm

i szczerość wypowiedzi, nie uleganie żadnym wpływom i modom. Wszyscy autorzy dzieł zaprezentowanych na wystawie są artystami wybitnymi, pomimo różnic społecznych i ich poziomu wykształcenia. Są tu analfabeci i ludzie po studiach; chorzy – cierpiący na choroby fizyczne i psychiczne, często niepełnosprawni intelektualnie. Nie wgłębiając się szerzej w rozważania teoretyczne, można uznać, że, większość artystów, których prace prezentujemy na wystawie, zaliczana jest przez specjalistów do nurtu Art  Brut, czyli sztuki w stanie surowym, nie poddanej presji kultury, tradycji, oczekiwań społecznych i gustów. Tutaj zdecydowanie do najwybitniejszych należą: Nikifor, Marianna Wiśnios, Ludwik Więcek, Katarzyna Gawłowa, Bronisław Surowiak, Władysława Iwańska i kilku innych, może mniej znanych ale również świetnych artystów. Liczni są też reprezentanci tzw. „nurtu psychopatologicznego”, czyli osoby chore psychicznie, lub takie, które się o tą chorobę otarły:  Edmund Monsiel, Władysław Sułowski czy Władysław Wałęga. Inną grupą

są  niepełnosprawne intelektualnie – Barbara Skiba, Marek Świetlik, których talent ujawnił się w ramach terapii zajęciowej. Jest też w naszych zbiorach  reprezentowana Grupa

      O wysokiej randze naszej kolekcji, świadczy, chociażby fakt, że w najpełniejszej i najbardziej komplementarnej pracy prof. Aleksandra Jackowskiego poświęconej sztuce nieprofesjonalnej pt. „Sztuka zwana naiwną” dużą część ilustracji stanowią reprodukcje obrazów z naszych zbiorów.

    W 1994 roku Ministerstwo Kultury i Sztuki zleciło naszemu Muzeum przygotowanie polskiej ekspozycji na Światowym Triennale Sztuki Nieprofesjonalnej INSITA 94 w Bratysławie

i, następnej , w Norymberdze. Ekspozycja ta była też prezentowana we Lwowie.

    W latach 2004 - 2005 roku wspólnie z Muzeum Etnograficznym w Warszawie zorganizowaliśmy wystawę „Talent, pasja, intuicja. Polska sztuka nieprofesjonalna 1945 – 2005”, którą tygodnik WPROST uznał za najciekawsze wydarzenie wystawiennicze 2005 roku.

Obraz autorstwa Katarzyny Gawłowej „Wesele krakowskie”

       Bronisław Krawczuk „Etiuda rewolucyjna”