Park

Ogród dendrologiczny w Czarnolesie powstał w połowie XIX stulecia, ukształtował go w modnym wówczas stylu krajobrazowym czeski ogrodnik i planista Józef Stichy. Komponując park  w projektowany układ wkomponował istniejące drzewa oraz pamiętające   czasy  Kochanowskiego -  stawy.

O czarnoleskim ogrodzie  w 1847 roku pisał Kryspin Świerzyński: „Ogród tutejszy liczyć się może do piękniejszych: wielka rozmaitość kwiatów; stare drzewa, altanki wyłożone korą brzozowa i trafne urządzenie klombów i trawników bardzo go ozdobnym czynią”. We wschodniej części parku zaprojektował aleję wysadzaną lipami, która doprowadza do miejsca gdzie rosła słynna lipa  i leży legendarny kamień z  czasów poety. Owemu kamieniowi, który ma bardzo oryginalny kształt ławy ze spłaszczonym siedziskiem, przypisuje się tę niezwykłą moc, że jeżeli ktokolwiek, chociaż przez chwilę na niej usiądzie będzie natchniony weną poetycką. Następnie w 1907 roku Stefan Celichowski rozwinął założenia Stichego, wyraźniej podkreślił elementy geometryczne z długą aleja wjazdową i owalnym podjazdem oraz z odchodzącymi od podjazdu  alejkami wewnętrznymi, okalającymi kompozycje stawy, grupy drzew i krzewów. Park otoczony jest od zachodu, północy i południa (w ostatnich latach zrekonstruowany) sadem owocowym. Granicę parku wyznaczają, tworząc wiatrochronne szpalery: graby, lipy, jesiony i świerki.

Park nienagannie utrzymywany był do lat 30. XX wieku, należał do „najładniejszych w Polsce, przypominając maleńki ogród botaniczny”.  Ostatnia wojna i trudne powojenne lata odbiły się niekorzystnie na jego wyglądzie.

W ostatnich latach podjęto szereg działań pielęgnacyjnych, zmierzających do zabezpieczenia zabytkowego drzewostanu dzięki wydatnej pomocy Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska. W 2007 roku został opracowany szczegółowy projekt rewaloryzacji całego założenia. Projekt został opracowany przez dr inż. Małgorzatę Przegalińską- Matyko, a sfinansowany  przez Stowarzyszenie Dziedzictwo i Rozwój z projektu Lider. Projekt czeka na realizację planowaną w ramach Regionalnego Funduszu Operacyjnego. Częściowo  realizacja założeń projektu została już podjęta, w oparciu o środki własne. Są to głównie prace porządkowe, polegające na czyszczeniu runa parkowego i podszytu, usuwaniu kolizyjnych i przypadkowych nasadzeń, częściowo także został wymieniony wystrój głównego gazonu.

Serdecznie zapraszamy do spacerów po czarnoleskim parku,  który jest od stuleci ostoją dla rodzimej  przyrody; z której niezmiennie od kilku wieków korzystają i podziwiają - miłośnicy czarnoleskiej poezji. Podążając za nieśmiertelnymi  słowami  mistrza zapraszamy do osławionego Czarnolasu  oazy ciszy, spokoju i wytchnienia: 

Jako szczep najpłodniejszy w Hesperyskim sadzie. 

Fraszka Na lipę z ksiąg wtórych